PREEKLAMPSİ HAKKINDA BİLMENİZ GEREKENLER

Preeklampsi nedir?

Preeklampsi, gebelik sırasında gelişen ciddi bir tıbbi durumdur. Preeklampsisi olan kadınlarda sıklıkla yüksek kan basıncı (hipertansiyon) ve idrarda yüksek düzeyde protein (proteinüri) görülür. Preeklampsi genellikle gebeliğin 20. haftasından sonra gelişir. Ayrıca vücudun diğer organlarını etkileyebilir ve hem anne hem de gelişmekte olan fetüs için tehlikeli olabilir. Bu riskler nedeniyle preeklampsi, bir sağlık hizmeti sağlayıcısı tarafından derhal ele alınmalıdır.

Preeklampside neler olur?

Preeklampsiniz olduğunda kan basıncınız yükselir (140/90 mmHg'nin üzerine çıkar) ve idrarınızda yüksek düzeyde protein bulunabilir. Preeklampsi kalp ve diğer organlar üzerinde baskı oluşturur ve ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Ayrıca plasentaya giden kan akışını etkileyebilir, karaciğer ve böbreklerin işlevini etkileyebilir veya akciğerlerde sıvı birikmesine neden olabilir. İdrardaki protein, böbrek fonksiyon bozukluğunun bir belirtisidir.

Preeklampsi ne kadar yaygındır?

Preeklampsi, gebelik sırasında ortaya çıkan bir durumdur ve dünya genelinde tüm doğumların %8'ine kadarını karmaşık hale getirir.

Preeklampsi kimlerde görülebilir?

Preeklampsi, ilk gebeliklerde daha sık görülme eğilimindedir. Ancak bazı kadınların neden preeklampsi geliştirdiği net değildir. Sizi daha yüksek risk altına sokabilecek bazı faktörler şunlardır:

• Yüksek kan basıncı, böbrek hastalığı veya diyabet öyküsü
• Çoğul gebelik
• Ailede preeklampsi öyküsü
• Otoimmün hastalıklar
• Obezite

Belirtileri nelerdir?

Preeklampsisi olan birçok kadında belirti görülmez. Belirti gösterenlerde, preeklampsinin ilk işaretlerinden bazıları yüksek kan basıncı, idrarda protein ve sıvı tutulumudur (bu durum kilo alımına ve şişliğe neden olabilir). Preeklampsinin diğer belirtileri şunlardır:

• Baş ağrısı
• Bulanık görme veya ışığa duyarlılık
• Görüşünüzde karanlık noktaların belirmesi
• Sağ tarafta karın ağrısı
• Ellerde ve yüzde şişlik (ödem)
• Nefes almada güçlük

Gebeliğinizle ilgili tüm belirtileri kadın doğum uzmanınızla paylaşmanız gereklidir. Birçok kadın, doğum öncesi bir randevuda kan basıncı ve/veya idrar kontrolü yapılana kadar preeklampsisi olduğunu fark etmez. Ciddi preeklampsi şu gibi belirtileri içerebilir:

• Acil hipertansif durum (kan basıncının 160/110 mmHg veya daha yüksek olması)
• Böbrek veya karaciğer fonksiyonunda azalma
• Akciğerlerde sıvı
• Kanda düşük trombosit düzeyi (trombositopeni)
• İdrar üretiminde azalma

Preeklampsiniz ciddiyse, daha yakın takip için hastaneye yatırılabilirsiniz veya bebeğinizi mümkün olan en kısa sürede doğurmanız gerekebilir. Doğum uzmanınız size yüksek kan basıncı için ilaç verebilir veya doğumdan önce fetüsün akciğerlerinin gelişmesine yardımcı olacak ilaçlar uygulayabilir.

Preeklampsiye ne neden olur?

Belirtildiği gibi, preeklampsi gelişiminin şu anda bilinen resmi bir nedeni yoktur. Ancak plasentadaki bir sorundan kaynaklandığına inanılmaktadır (plasenta, gebelik sırasında rahimde gelişen ve fetüse oksijen ile besin maddelerinin sağlanmasından sorumlu olan organdır). Preeklampside plasentaya giden kan akışı azalabilir ve bu durum hem gebe kadında hem de fetüste sorunlara yol açabilir.

Kaygı preeklampsiye neden olabilir mi?

Stres kan basıncını etkileyebilse de preeklampsinin doğrudan nedenlerinden biri değildir. Gebelik sırasında bir miktar kaygı kaçınılmaz olsa da, yüksek stresli durumlardan kaçınmak veya kaygı yönetimi teknikleri geliştirmek iyi bir fikirdir.

Preeklampsi gebeliğin kaçıncı haftasında başlar?

Preeklampsi genellikle gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkar, ancak daha erken de görülebilir. Preeklampsi vakalarının büyük bölümü gebeliğin 37. haftası civarında ortaya çıkar. Preeklampsi doğumdan sonra da görülebilir (postpartum preeklampsi); bu durum genellikle doğumdan sonraki ilk günler ile bir hafta arasında ortaya çıkar. Nadir durumlarda, doğumdan haftalar sonra başlar.

Preeklampsi bebeğimi etkiler mi?

Preeklampsi erken doğuma neden olabilir. Erken doğan bebekler, düşük doğum ağırlığı ve solunum sorunları gibi sağlık komplikasyonları açısından daha yüksek risk altındadır.

Tanı nasıl konulur?

Preeklampsi sıklıkla rutin doğum öncesi randevular sırasında, kadın doğum uzmanı kilo alımını, kan basıncını ve idrarı kontrol ettiğinde teşhis edilir. Preeklampsiden şüphelenilirse, sağlık hizmeti sağlayıcısı şunları yapabilir: → Böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını kontrol etmek için ek kan tetkikleri isteyebilir. → Proteinüriyi izlemek için 24 saatlik idrar toplanmasını önerebilir. → Fetüsün boyutunu görmek ve amniyotik sıvı hacmini değerlendirmek için ultrason ve diğer fetal izlemeleri uygulayabilir. Preeklampsi hafif veya ciddi olarak sınıflandırılabilir. Yüksek kan basıncınız ve idrarınızda yüksek düzeyde protein varsa hafif preeklampsi tanısı alabilirsiniz. Hafif preeklampsi belirtilerine ek olarak aşağıdakilerden biri varsa ciddi preeklampsi tanısı alırsınız:

• Böbrek veya karaciğer hasarı belirtileri (kan tahlilinde görülür)
• Düşük trombosit sayısı
• Akciğerlerde sıvı
• Baş ağrısı ve baş dönmesi
• Görmede zayıflama veya gözde lekelerin görülmesi

Preeklampsi nasıl tedavi edilir?

Kadın doğum uzmanınız, preeklampsinin yönetimi için en iyi yöntem konusunda sizi bilgilendirecektir. Tedavi genel olarak preeklampsinin ne kadar ciddi olduğuna ve gebeliğin hangi aşamasında olduğunuza bağlıdır. Gebeliğin sonuna yaklaşmışsanız (37 haftalık veya daha ileri gebelik), bebeğiniz büyük olasılıkla erken doğacaktır. Yine de vajinal doğum yapabilirsiniz, ancak bazen sezaryen önerilir. Sağlık hizmeti sağlayıcısı, fetüsün akciğerlerinin gelişmesine yardımcı olmak ve bebek doğana kadar kan basıncınızı kontrol altında tutmak için size ilaç verebilir. Bazen bebeği erken doğurmak, gebeliğin uzatılması riskini almaktan daha güvenlidir. Preeklampsi gebeliğin daha erken döneminde gelişirse, gebeliği uzatmak ve fetüsün gelişmesine olanak sağlamak amacıyla yakından izlenirsiniz. Ultrason, idrar tetkikleri ve kan alma işlemleri dahil olmak üzere daha fazla doğum öncesi randevunuz olacaktır. Kan basıncınızı evde kontrol etmeniz istenebilir. Ciddi preeklampsi tanısı alırsanız, bebeğinizi doğurana kadar hastanede kalabilirsiniz. Preeklampsi kötüleşirse veya daha ciddi hale gelirse, bebeğinizin doğması gerekecektir. Doğum sırasında ve doğumdan sonra, preeklampsisi olan kişilere eklampsi (preeklampsiye bağlı nöbetler) gelişmesini önlemek amacıyla sıklıkla damar yoluyla magnezyum uygulanır.

Preeklampsinin tedavisi var mı?

Hayır, preeklampsi için resmi bir tedavi yoktur. Preeklampsi yalnızca doğum ile sonlandırılabilir. Sağlık hizmeti sağlayıcınız, belirtilerinizin ortadan kalktığından emin olmak için doğumdan sonra da birkaç hafta boyunca sizi takip etmek isteyecektir.

Korunma- Preeklampsi geçirme riskimi nasıl azaltabilirim?

Risk faktörleri bulunan kişiler için, preeklampsi gelişme olasılığını azaltmak amacıyla gebelik öncesinde ve gebelik sırasında alınabilecek bazı önlemler vardır. Bu önlemler şunları içerebilir:

• Fazla kilolu/obez iseniz kilo verme (gebeliğe bağlı kilo alımından önce)
• Kan basıncınızı ve kan şekerinizi kontrol altında tutma (gebelikten önce yüksek tansiyonunuz veya diyabetiniz var idiyse).
• Düzenli egzersiz rutinini sürdürme
• Yeterli uyku
• Tuz oranı düşük, sağlıklı besinler tüketme ve kafeinden kaçınma

Preeklampsinin en sık görülen komplikasyonları nelerdir?

Tedavi edilmeden bırakılırsa, preeklampsi hem sizin hem de fetüs için potansiyel olarak ölümcül olabilir. Doğumdan önce en sık görülen komplikasyonlar erken doğum, düşük doğum ağırlığı veya plasentanın erken ayrılmasıdır (dekolman). Preeklampsi, HELLP sendromuna (hemoliz, yüksek karaciğer enzimleri ve düşük trombosit sayısı) neden olabilir. Bu durum, preeklampsinin karaciğere ve kırmızı kan hücrelerine zarar vermesi ve kanın pıhtılaşmasını engellemesi durumunda ortaya çıkar. HELLP sendromunun diğer belirtileri bulanık görme, göğüs ağrısı, baş ağrıları ve burun kanamalarıdır. Bebeğinizi doğurduktan sonra aşağıdaki durumlar için artmış risk altında olabilirsiniz:

• Böbrek hastalığı
• Kalp krizi
• İnme
• Gelecekteki gebeliklerde preeklampsi gelişmesi

Preeklampsi doğumdan sonra geriler mi?

Preeklampsi genellikle doğumdan sonraki günler ile haftalar içinde geriler. Bazen kan basıncınız doğumdan sonra birkaç hafta boyunca yüksek kalabilir ve ilaç tedavisi gerektirebilir. Sağlık hizmeti sağlayıcınız, kan basıncınızı yönetmek için gebeliğinizden sonra sizinle birlikte çalışacaktır. Preeklampsi geçiren kişiler - özellikle de bu durumu gebeliğin erken döneminde geliştirenler - yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde yüksek kan basıncı (hipertansiyon) ve kalp hastalıkları açısından daha yüksek risk altındadır. Bu bilgiyi bilen bu kişiler, söz konusu riskleri azaltmaya yönelik önlemler almak için birinci basamak sağlık hizmeti sağlayıcısıyla birlikte çalışabilir.

Postpartum preeklampsi nedir?

Postpartum preeklampsi, bebeğinizi doğurduktan sonra preeklampsi geliştirmenizdir. Genellikle doğumdan sonraki iki gün içinde ortaya çıkar, ancak birkaç hafta sonra da gelişebilir. Postpartum preeklampsinin belirtileri preeklampsiye benzerdir ve ekstremitelerde ödem, baş ağrıları, gözde noktalanma, mide ağrıları ve bulantıyı içerir. Nöbetlere, inmeye ve organ hasarına yol açabilen ciddi bir durumdur.

Preeklampsi ile eklampsi arasındaki fark nedir?

Eklampsi, nöbetlere neden olan şiddetli preeklampsidir. Preeklampsinin bir komplikasyonu olarak kabul edilir, ancak preeklampsi belirtileri olmadan da ortaya çıkabilir. Nadir durumlarda komaya, inmeye veya ölüme yol açabilir.

Özetle

Preeklampsi, farkında bile olmayabileceğiniz ciddi bir durumdur. Tüm doğum öncesi randevularınıza düzenli olarak katılmanız ve gebelik sırasında hissettiğiniz tüm belirtiler konusunda açık olmanız önemlidir. Preeklampsi erken dönemde teşhis edildiğinde, yönetilebilir ve hem sizin hem de fetüsün güvenli ve sağlıklı kalması sağlanabilir. Preeklampsisi olan kadınların çoğu sağlıklı bebeklere sahip olmaya devam eder.