RUAJTJA E SPERMAVE DHE TISTIKUJVE - RUAJTJA

Të dhëna historike

Përmendja e parë e mundësisë së ngrirjes së spermës u bë në vitin 1776 nga Spallanzani, pas eksperimenteve të suksesshme që kreu me ngrirjen – shkrirjen e spermës njerëzore në borë. Në thelb, megjithatë, ngrirja e parë e spermës u bë në vitin 1949, kur Polge dhe bashkëpunëtorët e tij vunë re veprimin krioprotektiv që kishte substanca glicerinë te sperma e shpendëve që u ngri në -76 gradë Celsius. Pasuan në vitin 1953 Sherman dhe Bunge, të cilët kryen të parët ngrirjen e spermës njerëzore në tretësirë glicerine 10% dhe akull të thatë. Shtatzënia e parë nga spermatozoide që ishin ngrirë në tretësirë glicerine dhe azot të lëngët u arrit nga i njëjti grup kërkimor pak vite më vonë. Në vitet 1970 u krijuan bankat e para të krioruajtjes së spermës njerëzore, ndërsa lindja në vitin 1979 e fëmijës së parë me IVF, Louis Brown, i dha një shtysë të re përmirësimit të teknikave të ngrirjes së spermës.

Si kryhet krioruajtja – ngrirja e spermës?

Sperma mund të ngrihet përmes një procedure të përshtatshme dhe të ruhet në enë që përmbajnë azot në -196 gradë Celsius. Metoda që është përdorur më shumë përfshin shtimin në spermë të një vëllimi të përshtatshëm materiali krioprotektiv, si glicerina në përqendrim 5 – 10 %, dhe më pas ngrirjen e mostrës me ose pa përdorimin e një aparati për ftohjen e shkallëzuar. Pa u vënë re ndryshime të mëdha në rezultate, vitet e fundit për përmirësimin e metodës së krioruajtjes janë përdorur edhe tretësira më komplekse që përmbajnë, përveç glicerinës, edhe substanca të tjera si e verdha e vezës, lecitina e sojës, aminoacide dhe citrat. Sperma e ngrirë mund të ruhet pa humbur vetitë e saj dhe aftësinë fekonduese për shumë vite, madje edhe dekada.

Indikacionet – përparësitë e ngrirjes – krioruajtjes së spermës.

• Te burrat që do t'i nënshtrohen kimioterapisë ose rrezatimit për shkak të kancerit, gjë që pritet të ndikojë ndjeshëm në fertilitetin e tyre. Te burrat që do t'i nënshtrohen orkiektomisë ose prostatektomisë për shkak të një tumori beninj ose malinj, në mënyrë që të ruajnë fertilitetin e tyre në të ardhmen.
• Te burrat që do t'i nënshtrohen sterilizimit (vazektomi – lidhje e kanaleve spermatike), në mënyrë që fertiliteti i tyre të mund të jetë i kthyeshëm.
• Te burrat me stil jetese jo të shëndetshëm, si duhanpirja e rëndë, konsumi i madh dhe i përditshëm i alkoolit, ekspozimi i përditshëm ndaj faktorëve të rrezikut në punë (substanca kimike, rrezatime, nxehtësi e tepruar), që dëshirojnë përmes krioruajtjes së spermës ta ruajnë fertilitetin e tyre për të ardhmen e largët.
• Çiftet që ndjekin cikle IVF, por kur prania fizike e bashkëshortit në ditën e marrjes së vezëve nuk do të jetë e mundur (udhëtime të largëta pune, ngjarje të paparashikuara në punë) etj.
• Te burrat që kanë mosfunksionim erektil dhe nuk mund të ejakulojnë, ose kanë mungesë të plotë të spermatozoideve në ejakulat, mund të bëhet mbledhje e drejtpërdrejtë e spermatozoideve nga epididimi dhe testikuli, dhe spermatozoidet e mbledhura të ngrihen për t'u përdorur në të ardhmen, duke mbrojtur fertilitetin e pacientit.
• Te burrat që kanë pësuar ndonjë aksident (traumë të shtyllës kurrizore) dhe shpesh nuk mund të ejakulojnë, sasia dhe cilësia e spermës ulen me kalimin e kohës. Në këto raste, depozitimi – ruajtja e spermës sa më herët të jetë e mundur mund ta mbrojë në masë të madhe fertilitetin e tyre.
• Te burrat që dëshirojnë të bëhen prindër në një periudhë të mëvonshme dhe duan të sigurojnë potencialin e tyre riprodhues, si masë parashikuese.
• Te burrat që iu nënshtruan me sukses një trajtimi për përmirësimin e cilësisë së spermës, por kanë pak gjasa ta ruajnë këtë rezultat, ndaj mund të ngrijnë me krioruajtje spermën e tyre, që në këtë moment është e kënaqshme në sasi dhe cilësi.
• Te burrat me oligoastenozoospermi të rëndë, kur kërkohet grumbullimi i materialit të ejakulimit nga marrje të shumëfishta.

U krijua mundësia e ngritjes së bankave të spermës dhe e përdorimit të spermës së dhuruar në çdo kohë, për çiftet që përballen me problem të rëndë azoospermie.