ÇFARË DUHET TË DINI PËR PREKLAMPSIINË

Çfarë është preeklampsia?

Preeklampsia është një gjendje e rëndë mjekësore që zhvillohet gjatë shtatzënisë. Gratë me preeklampsi kanë shpesh tension të lartë arterial (hipertension) dhe nivele të larta proteinash në urinë (proteinuri). Preeklampsia zakonisht zhvillohet pas javës së 20-të të shtatzënisë. Ajo mund të prekë edhe organe të tjera të trupit dhe të jetë e rrezikshme si për nënën, ashtu edhe për fetusin në zhvillim. Për shkak të këtyre rreziqeve, preeklampsia duhet të trajtohet menjëherë nga një ofrues i kujdesit shëndetësor.

Çfarë ndodh në preeklampsi?

Kur keni preeklampsi, tensioni arterial rritet (mbi 140/90 mmHg) dhe mund të keni nivele të larta proteinash në urinë. Preeklampsia ushtron presion mbi zemrën dhe organet e tjera dhe mund të shkaktojë komplikime serioze. Ajo mund të ndikojë gjithashtu në furnizimin me gjak të placentës, në funksionin e mëlçisë dhe të veshkave ose të shkaktojë grumbullim lëngu në mushkëri. Prania e proteinave në urinë është shenjë e mosfunksionimit të veshkave.

Sa e shpeshtë është preeklampsia?

Preeklampsia është një gjendje që ndodh gjatë shtatzënisë dhe ndërlikon deri në 8% të të gjitha lindjeve në mbarë botën.

Kush mund të preket nga preeklampsia?

Preeklampsia priret të jetë më e shpeshtë në shtatzënitë e para. Megjithatë, nuk është e qartë pse disa gra zhvillojnë preeklampsi. Disa faktorë që mund t'ju vendosin në rrezik më të lartë janë:

• Histori tensioni të lartë arterial, sëmundjeje të veshkave ose diabeti
• Shtatzëni shumëfetale
• Histori familjare preeklampsie
• Sëmundje autoimune
• Obeziteti

Cilat janë simptomat?

Shumë gra me preeklampsi nuk kanë simptoma. Për ato që kanë, disa nga shenjat e para të preeklampsisë janë tensioni i lartë arterial, proteinat në urinë dhe mbajtja e lëngjeve (kjo mund të shkaktojë shtim në peshë dhe ënjtje). Shenja të tjera të preeklampsisë përfshijnë:

• Dhimbje koke
• Shikim të turbullt ose ndjeshmëri ndaj dritës
• Shfaqje njollash të errëta në fushën e shikimit
• Dhimbje barku në anën e djathtë
• Ënjtje të duarve dhe të fytyrës (edemë)
• Vështirësi në frymëmarrje

Është e domosdoshme t'i ndani të gjitha simptomat e shtatzënisë suaj me gjinekologun tuaj. Shumë gra nuk e dinë se kanë preeklampsi deri në kontrollin e tensionit arterial dhe/ose të urinës gjatë një vizite prenatale. Preeklampsia e rëndë mund të përfshijë simptoma si:

• Krizë urgjente hipertensive (tensioni arterial është 160/110 mmHg ose më i lartë)
• Funksion i ulët i veshkave ose i mëlçisë
• Lëng në mushkëri
• Nivele të ulëta trombocitesh në gjak (trombocitopeni)
• Prodhim i pakësuar i urinës

Nëse preeklampsia juaj është e rëndë, mund të shtroheni në spital për ndjekje më të ngushtë ose mund të jetë e nevojshme të lindni foshnjën sa më shpejt të jetë e mundur. Obstetri juaj mund t'ju japë medikamente për tensionin e lartë arterial ose për të ndihmuar zhvillimin e mushkërive të fetusit përpara lindjes.

Çfarë e shkakton preeklampsinë?

Siç u përmend, aktualisht nuk ka një shkak të përcaktuar zyrtarisht për zhvillimin e preeklampsisë. Megjithatë, besohet se ajo e ka origjinën nga një problem në placentë (organi që zhvillohet në mitër gjatë shtatzënisë dhe që është përgjegjës për furnizimin e fetusit me oksigjen dhe lëndë ushqyese). Në preeklampsi, furnizimi me gjak i placentës mund të ulet dhe kjo mund të çojë në probleme si te gruaja shtatzënë, ashtu edhe te fetusi.

A mund ta shkaktojë stresi preeklampsinë?

Edhe pse stresi mund të ndikojë në tensionin arterial, ai nuk është një nga shkaqet e drejtpërdrejta të preeklampsisë. Ndonëse njëfarë stresi është i pashmangshëm gjatë shtatzënisë, është mirë të shmangni situatat me stres të lartë ose të zhvilloni teknika për menaxhimin e stresit.

Në cilën javë të shtatzënisë fillon preeklampsia?

Preeklampsia shfaqet zakonisht pas 20 javëve të shtatzënisë, por mund të shfaqet edhe më herët. Pjesa më e madhe e rasteve të preeklampsisë shfaqet afër javës së 37-të të shtatzënisë. Preeklampsia mund të shfaqet edhe pas lindjes (preeklampsi pas lindjes), e cila zakonisht shfaqet nga ditët e para deri në një javë pas lindjes. Në raste të rralla, fillon disa javë pas lindjes.

A do ta prekë preeklampsia foshnjën time?

Preeklampsia mund të shkaktojë lindje të parakohshme. Foshnjat e lindura para kohe kanë rrezik të shtuar për komplikime shëndetësore, si pesha e ulët në lindje dhe problemet e frymëmarrjes.

Si bëhet diagnoza?

Preeklampsia diagnostikohet shpesh gjatë vizitave rutinë prenatale, kur gjinekologu kontrollon shtimin në peshë, tensionin arterial dhe urinën. Nëse dyshohet për preeklampsi, ofruesi i kujdesit shëndetësor mund: → T'ju përshkruajë analiza shtesë gjaku për të kontrolluar funksionin e veshkave dhe të mëlçisë. → T'ju propozojë mbledhjen e urinës 24-orëshe për të ndjekur proteinurinë. → Të kryejë ekografi dhe monitorim tjetër të fetusit për të parë madhësinë e fetusit dhe për të vlerësuar sasinë e lëngut amniotik. Preeklampsia mund të klasifikohet si e lehtë ose e rëndë. Mund t'ju diagnostikohet preeklampsi e lehtë nëse keni tension të lartë arterial plus nivele të larta proteinash në urinë. Ju diagnostikohet preeklampsi e rëndë nëse keni simptomat e preeklampsisë së lehtë plus:

• Shenja dëmtimi të veshkave ose të mëlçisë (që shfaqen në analizat e gjakut)
• Numër të ulët trombocitesh
• Lëng në mushkëri
• Dhimbje koke dhe marramendje
• Dobësim të shikimit ose shfaqje njollash

Si trajtohet preeklampsia?

Gjinekologu juaj do t'ju këshillojë për mënyrën më të mirë të trajtimit të preeklampsisë. Trajtimi në përgjithësi varet nga sa e rëndë është preeklampsia dhe nga sa përpara jeni në shtatzëni. Nëse jeni afër përfundimit të shtatzënisë (37 javë ose më shumë), ka shumë gjasa që foshnja juaj të lindë më herët. Mund të keni ende lindje vaginale, por ndonjëherë rekomandohet prerja cezariane. Ofruesi i kujdesit shëndetësor mund t'ju japë medikamente për të ndihmuar zhvillimin e mushkërive të fetusit dhe për të menaxhuar tensionin tuaj arterial deri në lindjen e foshnjës. Ndonjëherë është më e sigurt që foshnja të lindë më herët sesa të rrezikohet zgjatja e shtatzënisë. Kur preeklampsia zhvillohet më herët gjatë shtatzënisë, do të ndiqeni nga afër në përpjekje për të zgjatur shtatzëninë dhe për t'i lejuar fetusit të zhvillohet. Do të keni më shumë vizita prenatale, duke përfshirë ekografi, analiza urine dhe marrje gjaku. Mund t'ju kërkohet të kontrolloni tensionin arterial në shtëpi. Nëse ju diagnostikohet preeklampsi e rëndë, mund të qëndroni në spital deri në lindjen e foshnjës. Nëse preeklampsia përkeqësohet ose bëhet më e rëndë, foshnja juaj do të duhet të lindë. Gjatë lindjes dhe pas saj, personave me preeklampsi shpesh u jepet magnez në rrugë intravenoze për të parandaluar zhvillimin e eklampsisë (konvulsione nga preeklampsia).

A ka shërim për preeklampsinë?

Jo, nuk ka shërim zyrtar për preeklampsinë. Preeklampsia mund të zgjidhet vetëm me lindjen. Ofruesi i kujdesit shëndetësor do të dëshirojë t'ju ndjekë edhe për disa javë pas lindjes për t'u siguruar që simptomat tuaja do të zhduken.

Parandalimi - Si mund ta ul rrezikun e preeklampsisë?

Për personat me faktorë rreziku, ekzistojnë disa hapa që mund të ndërmerren para dhe gjatë shtatzënisë për të ulur gjasat e shfaqjes së preeklampsisë. Këta hapa mund të përfshijnë:

• Humbje peshe nëse jeni mbipeshë/obeze (para shtimit në peshë që lidhet me shtatzëninë)
• Kontrollin e tensionit arterial dhe të sheqerit në gjak (nëse keni pasur tension të lartë arterial ose diabet para shtatzënisë).
• Ruajtjen e një rutine të rregullt ushtrimesh fizike
• Gjumë të mjaftueshëm
• Konsumimin e ushqimeve të shëndetshme me pak kripë dhe shmangien e kafeinës

Cilat janë komplikimet më të shpeshta të preeklampsisë?

Nëse lihet pa trajtim, preeklampsia mund të jetë potencialisht vdekjeprurëse si për ju, ashtu edhe për fetusin. Para lindjes, komplikimet më të shpeshta janë lindja e parakohshme, pesha e ulët në lindje ose shkëputja e placentës. Preeklampsia mund të shkaktojë sindromën HELLP (hemolizë, enzima të rritura të mëlçisë dhe numër i ulët trombocitesh). Kjo ndodh kur preeklampsia dëmton mëlçinë dhe rruazat e kuqe të gjakut dhe ndërhyn në mpiksjen e gjakut. Shenja të tjera të sindromës HELLP janë shikimi i turbullt, dhimbja në gjoks, dhimbjet e kokës dhe gjakderdhjet nga hundët. Pasi të keni lindur foshnjën, mund të keni rrezik të shtuar për:

• Sëmundje të veshkave
• Infarkt
• Goditje në tru (iktus)
• Zhvillim preeklampsie në shtatzënitë e ardhshme

A tërhiqet preeklampsia pas lindjes?

Preeklampsia zakonisht tërhiqet brenda disa ditëve deri në disa javë pas lindjes. Ndonjëherë, tensioni juaj arterial mund të mbetet i lartë për disa javë pas lindjes, duke kërkuar trajtim me medikamente. Ofruesi i kujdesit shëndetësor do të bashkëpunojë me ju pas shtatzënisë për të menaxhuar tensionin tuaj arterial. Personat me preeklampsi - veçanërisht ata që e zhvillojnë gjendjen herët gjatë shtatzënisë - kanë rrezik më të lartë për tension të lartë arterial (hipertension) dhe sëmundje të zemrës më vonë në jetë. Duke i ditur këto informacione, këta persona mund të bashkëpunojnë me ofruesin e kujdesit parësor për të marrë masa për uljen e këtyre rreziqeve.

Çfarë është preeklampsia pas lindjes?

Preeklampsia pas lindjes është kur zhvilloni preeklampsi pasi ka lindur foshnja juaj. Zakonisht ndodh brenda dy ditëve nga lindja, por mund të zhvillohet edhe disa javë më vonë. Shenjat e preeklampsisë pas lindjes janë të ngjashme me ato të preeklampsisë dhe përfshijnë edemë në gjymtyrë, dhimbje koke, njolla në shikim, dhimbje stomaku dhe të përziera. Është një gjendje e rëndë që mund të shkaktojë konvulsione, goditje në tru dhe dëmtim organesh.

Cili është ndryshimi midis preeklampsisë dhe eklampsisë?

Eklampsia është preeklampsi e rëndë që shkakton konvulsione. Ajo konsiderohet komplikim i preeklampsisë, por mund të ndodhë edhe pa shenja preeklampsie. Në raste të rralla, mund të çojë në koma, goditje në tru ose vdekje.

Përmbledhje

Preeklampsia është një gjendje e rëndë që mund të mos e dini as që e keni. Është e rëndësishme të jeni të rregullt në të gjitha vizitat tuaja prenatale dhe të flisni hapur për të gjitha simptomat që ndjeni gjatë shtatzënisë. Kur preeklampsia diagnostikohet herët, ajo mund të trajtohet dhe si ju, ashtu edhe fetusi mund të qëndroni të sigurt dhe të shëndetshëm. Shumica e grave me preeklampsi vazhdojnë të kenë foshnja të shëndetshme.