SËMUNDJA INFLAMMATARE E PELVIKIT: ÇFARË ËSHTË DHE SI NDIKON NË fertilitet

A jeni pyetur ndonjëherë pse sëmundjet seksualisht të transmetueshme (SST) mund të çojnë në probleme infertiliteti? Një pjesë e rëndësishme e përgjigjes është sëmundja inflamatore e legenit - pelvic inflammatory disease (PID). PID është një infeksion i vaginës dhe i traktit gjenital të sipërm. Ajo prek miliona gra në mbarë botën çdo vit. 12,5% e grave përballen me infertilitet pas PID dhe rreth 25% do të zhvillojnë dhimbje kronike të legenit.

Çfarë është sëmundja inflamatore e legenit (PID)?

PID, e njohur edhe si infeksion "ngjitës", fillon nga trakti gjenital i poshtëm (vagina dhe qafa e mitrës) dhe përparon drejt traktit gjenital të sipërm (tubat e Fallopit, mitra, vezoret) ndërsa përhapet. Mënyra se si klasifikohet PID varet nga mënyra se si shfaqet, sa zgjat dhe nëse është identifikuar një shkak klinik:

• PID akute: Kur simptomat shfaqen papritur ose në mënyrë të theksuar, përkufizohet si PID akute. Ajo mund të shkaktojë simptoma afatgjata dhe afatshkurtra, si dhimbje legeni dhe barku, infertilitet dhe rrezik të shtuar për shtatzëni ektopike.
• PID subklinike: Kur PID është kryesisht asimptomatike ose shfaqet në mënyrë atipike, quhet PID subklinike. Shpesh diagnostikohet kur ka tregues të inflamacionit të legenit, si tuba të Fallopit të bllokuar për shkak të plagëzimit, sëmundjes ose dëmtimit.
• PID rekurrente: Mund të shfaqen raste të shumëfishta të PID nëse infeksioni fillestar nuk trajtohet në mënyrë të mjaftueshme ose nëse pacientja infektohet sërish nga infeksioni parësor.

Çfarë e shkakton PID?

Të paktën në 85% të rasteve, PID shkaktohet nga klamidia dhe gonorrea e patrajtuar - dy nga infeksionet seksualisht të transmetueshme më të zakonshme (SST). 15% e mbetur e rasteve mund të shkaktohet nga një përzierje llojesh të tjera bakteresh që kanë arritur deri te sistemi riprodhues dhe kanë shkaktuar infeksion, si bakteri mycoplasma genitalium (një SST më pak e shpeshtë) dhe patogjenët që çojnë në vaginozë bakteriale (infeksioni vaginal më i shpeshtë). Kur një grua shfaq sëmundje inflamatore të legenit, dëmtimi i shkaktuar nga infeksioni mund ta bëjë atë më të prekshme ndaj infeksioneve të ardhshme në të njëjtën zonë, duke rritur kështu edhe më tej rrezikun e infertilitetit.

Cilat janë simptomat e PID?

Ndërsa PID subklinike shpesh nuk shfaq fillimisht asnjë simptomë ose shfaq simptoma atipike, jo shqetësuese, PID akute ka më shumë gjasa të ketë simptoma klinikisht të matshme. Kjo mund të nënkuptojë se PID subklinike, për fat të keq, ka më shumë gjasa të kalojë pa u vënë re.

Simptomat e zakonshme të PID përfshijnë:

• Dhimbje në pjesën e poshtme të barkut
• Temperaturë
• Sekrecion vaginal "i pazakontë" me erë
• Dhimbje dhe/ose gjakderdhje gjatë marrëdhënies seksuale
• Djegie gjatë urinimit
• Gjakderdhje midis menstruacioneve

A mund të ketë PID pasoja afatgjata, kronike?

Komplikimet e shkaktuara nga PID përfshijnë dhimbjen kronike të legenit, infertilitetin, shtatzëninë ektopike dhe ndjeshmëri të lartë për rishfaqjen e PID. Këto komplikime zakonisht lidhen me dëmtime dhe plagëzime të organeve riprodhuese dhe me inflamacion të zgjatur, duke përfshirë sa vijon:

• Formimi i indit fibroz si jashtë, ashtu edhe brenda tubave të Fallopit, që mund të çojë në bllokimin e tubave (lidhet me infertilitetin nga faktori tubar)
• Shtatzëni ektopike (shtatzëni jashtë mitrës), e cila mund të jetë kërcënuese për jetën
• Infertilitet
• Dhimbje e zgjatur legeni/barku
• Absces tubo-ovarian
• Hydrosalpinx: Bllokim dhe fryrje brenda tubave të Fallopit, shkak kryesor i infertilitetit për shkak të faktorit tubar (TFI).
• Pamundësia për të mbetur shtatzënë është shpesh simptoma e parë e dukshme dhe kjo gjendje ndikon negativ edhe në rezultatet e fertilizimit in vitro.

Si diagnostikohet dhe trajtohet PID?

PID diagnostikohet me ekzaminim të legenit, analiza për sëmundjet seksualisht të transmetueshme dhe analiza për infeksione të tjera. Ekzaminimet mund të përfshijnë striso të traktit gjenital, mostra gjaku, ekografi dhe biopsi.

• Një rezultat pozitiv i strisos e konfirmon PID, por një rezultat negativ i strisos nuk tregon domosdoshmërisht se nuk ka PID.
• PID e lehtë dhe e moderuar zakonisht trajtohet me antibiotikë. Rastet më të rënda dhe më të zgjatura mund të kërkojnë ndërhyrje kirurgjikale, drenazh të abscesit ose trajtim të zgjeruar me antibiotikë.

A ndikon PID te pjelloria?

Edhe pse PID është e shërueshme, plagëzimet që mund të shkaktojë në sistemin gjenital, dhe ndonjëherë infertiliteti që pason, shpesh nuk janë. Si PID akute, ashtu edhe ajo subklinike mund të çojnë në infertilitet, duke dëmtuar organet riprodhuese, duke shkaktuar bllokime ose duke çrregulluar proceset riprodhuese. Disa nga këto dëmtime, për shembull te qerpikët mikroskopikë që veshin kanalin e tubave të Fallopit, nuk janë të dukshme me sy të lirë. Pasojat e infertilitetit nga PID mund të jenë të vështira për t'u trajtuar, pasi ndryshimet strukturore të sistemit gjenital që vë në lëvizje PID (si bllokimi i tubave për shkak të indit fibroz) janë zakonisht të përhershme. Vlerësohet se rreth 15% e infertilitetit femëror lidhet me PID. Kjo bëhet më e mundshme sapo infeksioni përhapet përtej qafës së mitrës dhe kur ka dëmtim të përhershëm të tubave të Fallopit, si humbja e aktivitetit ciliar, fibroza dhe bllokimi i tubave.

Faktorët e rrezikut për infertilitetin që lidhet me PID

Ndër shkaqet e PID, klamidia duket se mbart rrezikun më të madh për infertilitet, sepse shpesh është asimptomatike. Disa studime sugjerojnë se kjo mund të lidhet edhe me reagimet imunologjike individuale ndaj klamidies dhe me një reagim inflamator më të madh. Infertiliteti bëhet ndjeshëm më i mundshëm pas shfaqjes së PID, qoftë subklinike apo klinike.

Rreziku i infertilitetit rritet kur:

• Kujdesi për PID vonohet
• Ka numër të shtuar episodesh PID
• Infeksioni është më i rëndë
• Shkaktohet dëmtim i tubit të Fallopit:

A mund të keni PID ndërsa jeni shtatzënë?

Edhe pse e pazakontë, kur PID përkon me shtatzëninë, ka më shumë gjasa të shfaqet në tremujorin e parë. Nëse zbulohet herët, është ende e mundur të trajtohet me antibiotikë, me shumë gjasa në rrugë intravenoze (edhe pse disa lloje është mirë të shmangen gjatë shtatzënisë). Megjithatë, PID gjatë shtatzënisë mbetet faktor rreziku për komplikime serioze, duke përfshirë rrezik të shtuar për: humbje të shtatzënisë, shtatzëni ektopike, veçanërisht nëse PID ishte e pranishme në kohën e ngjizjes, lindje të parakohshme, vdekje të nënës në raste të rënda, veçanërisht kur një shtatzëni ektopike e patrajtuar, e shkaktuar nga PID, çon në çarjen e tubit të Fallopit dhe në gjakderdhje të brendshme të rrezikshme. PID mund të shfaqet edhe si infeksion pas lindjes, brenda gjashtë javëve nga lindja, zakonisht si inflamacion i mukozës së mitrës. Kjo ka më shumë gjasa të ndodhë pas prerjes cezariane, me një prevalencë prej vetëm 1-3 në 100 gra që lindin vaginalisht.

A mund të parandalohet PID?

Të gjitha gratë seksualisht aktive janë potencialisht në rrezik për shfaqjen e PID, megjithëse ka masa që mund të merrni për të kufizuar ekspozimin tuaj. Nëse jeni seksualisht aktive dhe nuk po përpiqeni ende të mbeteni shtatzënë, përdorimi i metodave barrierë gjatë marrëdhënies është një hap i rëndësishëm parandalues. Personat që ovulojnë dhe partnerët e të cilëve përdorin prezervativë në mënyrë të vazhdueshme dhe të saktë kanë më pak gjasa të zhvillojnë PID rekurrente ose infertilitet. Edhe pse nuk ofron mbrojtje absolute, përdorimi i prezervativëve mund ta ulë mundësinë e infektimit me 30-60%.

Kontrolli

Është e rëndësishme që Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve u rekomandon të gjithë ofruesve të kujdesit shëndetësor kontrollin te:

• Të gjitha gratë që janë seksualisht aktive
• Kanë partner të ri seksual
• Kanë më shumë se 1 partner seksual
• Kanë partner seksual me partnere të njëkohshme
• Kanë partner seksual që ka sëmundje seksualisht të transmetueshme
• Të gjitha gratë shtatzëna nën 25 vjeç
• Riekzaminim te të gjitha gratë rreth 3 muaj pas trajtimit
• Shqyrtim i mundësisë së testimit për klamidien në rektum në bazë të sjelljeve seksuale të raportuara

Përfundimi

Sëmundja inflamatore e legenit (PID) mund të çojë si në dhimbje kronike, ashtu edhe në infertilitet. Edhe PID subklinike mund të përbëjë rrezik të shtuar për pjellorinë, sepse shpesh nuk zbulohet. Për më tepër, mjetet diagnostike për PID subklinike nuk janë aq të qarta, derisa një grua të shfaqë infertilitet të pashpjegueshëm ose bllokim të tubave të Fallopit. Infeksionet seksualisht të transmetueshme janë shkaku më i shpeshtë i PID dhe shpesh mund të jenë asimptomatike. Testimi për SST (dhe inkurajimi i partnerëve seksualë që të bëjnë të njëjtën gjë) dhe përdorimi i metodave mbrojtëse, si prezervativët, janë dy nga mënyrat më të mira për t'u mbrojtur nga PID.

Së fundi, gjetja e një gjinekologu të specializuar dhe me përvojë, në mënyrë që të arrihet zbulimi dhe trajtimi i hershëm i sëmundjes, është çelësi për të shmangur pasojat e ardhshme të sëmundjes te pjelloria juaj. Për të mësuar më shumë rreth sëmundjes inflamatore të legenit dhe trajtimit të saj, kontaktoni Qendrën e Mjekësisë Riprodhuese dhe Mjekësisë Fetale - Dr. Alexandros Traianos për një konsultë.